کورد لە چیای مۆنبلان، مەترسیدارترین چیای دنیا کە گیانی زیاتر لە ٨٠٠٠ شاخەوانی هەستاندۆ.

مۆن بلانک بە بەرزی ٤٨١١ مێتر بەرزترین شوێن لە ئەوڕۆپا و ئاڵپ ناسراوە. ‌ئەو چیایە هەمیشە بە بەفر داپۆشراوە زۆر پێش ئەوەی ناوی بنرێت "کێوی سپی"، خەڵکی ناوچەکە پێیان دەوت Montagne Maudite (کێوە نەفرەت لێکراوەکە). باوەڕ وابوو کە دێو و درنج و ئەژدیها لەسەر لووتکەکەی دەژین، و دانیشتووانی شامۆنی تا سەدەی ١٨ زۆر بە دەگمەن لەو ناوچانە نزیک دەبوونەوە.

لەو ئاڵقەیەدا باسی ئەو چیایە، جێگە و پێگەی کورد لە مۆنبلان، ڕێگای سەرکەوتن و چۆنێتی ڕاهێنان بۆ ئەو چیایە دەکەین.

نووسینی، تۆمار و خوێندنەوەی دیاکۆ گەرمیانی (شێخ محەمەدی)

Kurim Xeyrî (کورم خەیری) – Rega Podcast

خەیروڵڵا عەبدولکەریم ئەفسەری سوپای ئێراق بوو، کاتێک کۆماری مەهاباد لە ساڵی 1946 دامەزرا، پەیوەندی بە سوپای کۆمارەوە کرد، دوای ڕووخانی کۆمار، گەڕایەوە ئێراق و لە ساڵی ١٩٤٧ لە بەغدا لە سێدارە درا.

کاک وریا ماملێ، ئەم کورتە چیرۆکە لە نوسینی حەسەن تەفریشیان، لە فارسییەوە، وەرگێڕاوەتەوە سەرزمانی کوردی و لە پۆدکاستی ڕێگا تۆمار و ئامادە کراوە.

ڕوحی بەرزی شەهیدانی رێگای کوردستان شاد و یادی خەیروڵا عەبدولکەریم، هەرمان.

ئەگەر یەکەم هەوڵی 'یۆهان گۆتەنبێرگ'ـی ئەڵمانی لە سەدەی پانزە بۆ دروستکردنی ئامێری چاپ، وەرچەرخانێکی مێژوویی بێت لە بواری چاپکردنی نووسیندا، ئەوا ساڵی 1915 بۆ کورد وەرچەرخانەکە تایبەتمەندی وەردەگرێت و بۆ یەکەم جار دەستنووسە کوردییەکان ئاسۆی چاپکردنیان لەسەر دەستی حوسێن حوزنی مکوریانی بەڕوودا رۆشن دەبێتەوە.

حوسێن حوزنی موکریانی (1893–1947) یەکەم کەس بوو کە بە شێوەی تایبەتی چاپکردنی نووسراوە کوردییەکان دەستپێکرد. ساڵی 1915 لە ئەڵمانیا چاپخانەیەکی کڕی و دواتر بردی حەلب، 1925ش هێناوە بۆ کوردستان. بەو چاپخانەیەوە چەند گۆڤار و رۆژنامەی گرنگی وەک زاری کرمانجی، رووناکی و دەنگی گێتی تازە بە هاوکاری هاوڕێکانی چاپکرد. ئەو هەنگاوە بنەمای گەشەی مێژوو و ئەدەبی کوردی بوو و هێشتا چاپخانەکان لە باشووری کوردستان بەردەوامن لە بڵاوکردنەوەی ئەدەب و مێژوو.

Be Kirêgîraw (بەکرێگیراو) – Rega Podcast

کورتە چیرۆکی، بەکرێگیراو
لە نوسینی خەمۆ، گەنجێکی شاری پیرانشار لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانە.
ڕۆحێکی سەرگەردان، لە پێناوی دیتنەوەی ڕاستیەکانی ژیان، لەناو گۆڕستان، سەرگەردانە و لە گەشتی خۆی، چاوی بە هەندێک کەسایەتی دەکەوێت و هەر بۆیەش، لە لایەن خواوە لێپرسینەوەی لێی دەکرێت و هەر بەم هۆیەش سەزا دەدرێت...
سزای دووبارە بونەوەی بە مرۆڤ.

E3_Jine Bedirxanîyekan (ژنە بەدرخانییەکان)_Rega Podcast

ژنە بەدرخانییەکان لە نووسینی بوخاری وشیار

کتێبەکە سەبارەت بە بنەماڵەیەکی لێوانڵیو لە کەسایەتی هەڵکەوتوو و پێشەنگ لە خەبات و ڕۆشنبیری و رزگاری خوازی گەلی کوردلەم بنەماڵەیەدا جگە لە پیاوان، کۆمەڵێک ژنی پێشەنگیشیان تێدا هەڵکەوتووە کە ناویان لە کەلێنی ڕۆژنامە و گۆڤارەکاندا بەر چاو کەوتووە. وەک لەیلا بەدرخان، ڕەوشەن بەدرخان و سینەم بەدرخان. بەڵام بەداخەوە زۆر بە کەمی نەبیت هیچیان لەبارەیەوە نەنووسرابوو و ئاورێکی بە پێزیان لێ نەدرابوویەوەلەم کتێبەدا پێش ئەوەی باسی ژیان و خەباتی و بەسەرهاتی ژنانی ئەم بنەماڵەیە بکیردرێت نووسەر سەرەتا ئاورێکی لە مێژووی بنەماڵەکەیان داوەتەوە و هەروەها باوکی ئەم خاتوونانەی بە کورتی بەسەر کردووتەوە کە کاریگەرییەکی بەرچاویان بەسەر کەسایەتی و پەروەردە بوونی کچەکانیاندا هەبووە.

نووسەر: بوخاری وشیار

تۆمار و خوێندنەوەی: فاییزە مەحموودی

ئامادەکردن: موشتاق فەیزیابی

دیزاین و تکنیک: دیاکۆ گەرمیانی

E2_Jine Bedirxanîyekan (ژنە بەدرخانییەکان)_Rega Podcast

ژنە بەدرخانییەکان لە نووسینی بوخاری وشیار

کتێبەکە سەبارەت بە بنەماڵەیەکی لێوانڵیو لە کەسایەتی هەڵکەوتوو و پێشەنگ لە خەبات و ڕۆشنبیری و رزگاری خوازی گەلی کوردلەم بنەماڵەیەدا جگە لە پیاوان، کۆمەڵێک ژنی پێشەنگیشیان تێدا هەڵکەوتووە کە ناویان لە کەلێنی ڕۆژنامە و گۆڤارەکاندا بەر چاو کەوتووە. وەک لەیلا بەدرخان، ڕەوشەن بەدرخان و سینەم بەدرخان. بەڵام بەداخەوە زۆر بە کەمی نەبیت هیچیان لەبارەیەوە نەنووسرابوو و ئاورێکی بە پێزیان لێ نەدرابوویەوەلەم کتێبەدا پێش ئەوەی باسی ژیان و خەباتی و بەسەرهاتی ژنانی ئەم بنەماڵەیە بکیردرێت نووسەر سەرەتا ئاورێکی لە مێژووی بنەماڵەکەیان داوەتەوە و هەروەها باوکی ئەم خاتوونانەی بە کورتی بەسەر کردووتەوە کە کاریگەرییەکی بەرچاویان بەسەر کەسایەتی و پەروەردە بوونی کچەکانیاندا هەبووە.

نووسەر: بوخاری وشیار

تۆمار و خوێندنەوەی: فاییزە مەحموودی

ئامادەکردن: موشتاق فەیزیابی

دیزاین و تکنیک: دیاکۆ گەرمیانی

E1_Jine Bedirxanîyekan (ژنە بەدرخانییەکان)_Rega Podcast

ژنە بەدرخانییەکان لە نووسینی بوخاری وشیار
کتێبەکە سەبارەت بە بنەماڵەیەکی لێوانڵیو لە کەسایەتی هەڵکەوتوو و پێشەنگ لە خەبات و ڕۆشنبیری و رزگاری خوازی گەلی کورد
لەم بنەماڵەیەدا جگە لە پیاوان، کۆمەڵێک ژنی پێشەنگیشیان تێدا هەڵکەوتووە کە ناویان لە کەلێنی ڕۆژنامە و گۆڤارەکاندا بەر چاو کەوتووە. وەک لەیلا بەدرخان، ڕەوشەن بەدرخان و سینەم بەدرخان.
بەڵام بەداخەوە زۆر بە کەمی نەبیت هیچیان لەبارەیەوە نەنووسرابوو و ئاورێکی بە پێزیان لێ نەدرابوویەوە
لەم کتێبەدا پێش ئەوەی باسی ژیان و خەباتی و بەسەرهاتی ژنانی ئەم بنەماڵەیە بکیردرێت نووسەر سەرەتا ئاورێکی لە مێژووی بنەماڵەکەیان داوەتەوە و هەروەها باوکی ئەم خاتوونانەی بە کورتی بەسەر کردووتەوە کە کاریگەرییەکی بەرچاویان بەسەر کەسایەتی و پەروەردە بوونی کچەکانیاندا هەبووە.
نووسەر: بوخاری وشیار
تۆمار و خوێندنەوەی: فاییزە مەحموودی
ئامادەکردن: موشتاق فەیزیابی
دیزاین و تکنیک: دیاکۆ گەرمیانی

Episode 2 – چیرۆکێک بۆ خوشکی ڕەحمەت – Rega Podcast

دوو گیراوانەیەی جێواز لە کوژرانی ڕەحمەت، لە دوو ڕوانگەی جێواز لە چیرۆکێک دا، بۆ خوشکی ڕەحمەت لە زمانی گەنجێک، کە داواکاری خوشکی ڕەحمەتە، بۆ وەی تیشک بخاتە ئەو کارەساتە، تەنیا لەبەر خاتری ئەوین و خۆشەویستی.شاکارێکی ئەدەبی لە نوسینی عەتا نەهایی.ئەم چیرۆکە لە دوو ئاڵقەدا تۆمار کراوە.وەرگیراو لە کتێبی، ئەو باڵندە بریندارە کە منم.نوسەر: عەتا نەهاییدیزاین و تکنیک: دیاکۆ گەرمیانیتۆمار و خوێندنەوەی موشتاق فەیزیابی