Madde 49 – "Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. (Değişik fıkra: 3/10/2001-4709/19 md.)

Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.

(Mülga fıkra: 3/10/2001-4709/19 md.)"

Programımızın bu haftaki bölümünde Av. Haluk Can Elmadağ, Anayasanın 49. maddesinde düzenlenen "çalışma hakkı ve ödevi"ni ele alıyor.

"Çalışmak bir haktır fakat çalışmamak da bir hak mıdır? Çalışmak bir hak olmanın ötesinde bir zorunluluk haline gelebilir mi? Çalışma hakkının kapsamında ne gibi unsurlar bulunur? Devlet bir kişiyi zorla çalıştırabilir mi? İş arayıp da bulamayanlar devlete başvurabilir mi?" gibi soruların yanıtlarını arıyor.

IV. Çalışma ve sözleşme hürriyeti Madde 48 – "Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.

Devlet, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır."

Programımızın bu bölümünde Av. Gülten Kaya, Anayasanın 48. maddesinde düzenlenen "çalışma ve sözleşme hürriyeti"ni ele alıyor. Çalışmanın bir hürriyet olduğu gibi çalışmamanın da bir hürriyet olduğunu, sözleşme yapacak kişilerin tarafları özgürce belirleyebildikleri gibi sözleşmenin içeriğini de belli koşullar altında özgürce belirleyebildikleri hususlarını detaylı olarak inceliyor.

"Devletleştirme ve Özelleştirme

Madde 47 – Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüsler, kamu yararının zorunlu kıldığı hallerde devletleştirilebilir.

Devletleştirme gerçek karşılığı üzerinden yapılır. Gerçek karşılığın hesaplanma tarzı ve usulleri kanunla düzenlenir.

Devletin, kamu iktisadi teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan işletme ve varlıkların özelleştirilmesine ilişkin esas ve usuller kanunla gösterilir.

Devlet, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişileri tarafından yürütülen yatırım ve hizmetlerden hangilerinin özel hukuk sözleşmeleri ile gerçek veya tüzelkişilere yaptırılabileceği veya devredilebileceği kanunla belirlenir."

Programımızın bu bölümünde Av. Haluk Can Elmadağ, Anayasanın 47. maddesinde düzenlenen devletleştirme ve özelleştirmeyi mercek altına alıyor; devletleştirme ve özelleştirmenin ne olduğunu, hangi şartlarda yapılabileceğini, en önemli örneklerinden araç muayene istasyonları işletmelerinin devlet tarafından nasıl özelleştirilmiş bir tekel haline getirildiğini detaylıca inceliyor.