Romeinen zonder wifi

door H.W. van Weijlen

21 oktober 2026

Tijdens geschiedenis ging het over de Romeinen. Dat is op zichzelf een dankbaar onderwerp. Ze hadden legers, wegen, badhuizen, keizers en voldoende geweld om de aandacht van een gemiddelde groep 7 een tijdje vast te houden. Ik vertelde over het Romeinse Rijk, over steden en handel, en hoe bijzonder het was dat er tweeduizend jaar geleden al wegen werden aangelegd waarvan sommige routes nog steeds worden gebruikt.

Een leerling stak zijn hand op en wilde weten of de Romeinen toen al wifi hadden.

Dat was niet helemaal de vraag waarop ik had gehoopt.

Ik legde uit dat er geen wifi was. Ook geen internet, geen telefoons en geen tablets. Die informatie maakte meer indruk dan het complete Romeinse wegennet. Twintig kinderen probeerden zich ineens een samenleving voor te stellen waarin je niet kon appen. Voor hen was de Oudheid daarmee pas echt begonnen.

Daarna wilde iemand weten wat mensen dan deden als ze zich verveelden. Ik wees op werk, sport, toneel, badhuizen en elkaar daadwerkelijk spreken. Dat laatste werd met enige scepsis ontvangen. Een wereld waarin je voor contact met vrienden naar ze toe moest lopen, klonk duidelijk primitief.

Vervolgens ging het over toiletten.

Romeinen hadden openbare toiletten, vertelde ik. Ze zaten naast elkaar zonder hokjes ertussen. Daarmee was de geschiedenisles voorlopig verloren.

De halve klas wilde weten of je elkaar dan gewoon kon zien. Dat kon. Er werd gelachen. Iemand vroeg of ze toiletpapier hadden. Niet zoals wij. Ik had het antwoord nog niet helemaal gegeven of er ontstond een levendig gesprek over hoe verschrikkelijk het leven in het Romeinse Rijk kennelijk geweest moest zijn.

De aquaducten, het rechtssysteem en de bouwkunst konden daar niet meer tegenop.

Daarna kwam pizza ter sprake. Italië betekende voor de klas inmiddels automatisch pizza, dus moest worden vastgesteld of Julius Caesar die ook at. Ik probeerde uit te leggen dat de pizza zoals wij die kennen veel later kwam en dat tomaten in Europa toen überhaupt nog niet bekend waren.

Daar werd ongelovig op gereageerd.

Geen wifi, geen YouTube, geen normale wc én geen pizza. Het beeld van een indrukwekkende beschaving begon snel af te brokkelen.

Een leerling vroeg uiteindelijk hoe de Romeinen dan filmpjes keken.

Ik zei dat ze geen filmpjes keken.

Hij keek me aan alsof ik nu bewust informatie achterhield.

Aan het einde van de les vroeg ik wat ze over de Romeinen hadden geleerd. Ik hoopte op iets over het leger, wegen of het enorme rijk.

De eerste vinger ging omhoog.

“Dat ze geen wifi hadden.”

De tweede leerling wist nog dat de wc’s geen deuren hadden.

Vooruit.

Geschiedenis is tenslotte ook onthouden wat vroeger anders was.

Volgende week behandelen we de Middeleeuwen. Ik verheug me nu al op de vraag of ridders een oplader bij zich hadden.