1000 տարի հայերը նույն հարցն են տալիս՝ ո՞վ էր Անիի անկման մեղավորը։ Դավաճա՞ն էր Պետրոս Գետադարձը, թե՞ պատմությունը մեզ ուրիշ բան է պատմում։

1045 թվականին դադարեց գոյություն ունենալ Հայկական լեռնաշխարհի վերջին հայկական թագավորությունը՝ Անիի Բագրատունյաց թագավորությունը։ Այդ օրվանից անցել է ուղիղ մեկ հազարամյակ, բայց վեճը չի ավարտվել մինչև հիմա։ Ո՞վ էր մեղավորը, ո՞վ էր հայրենասերը, և արդյո՞ք մենք ճիշտ ենք հասկացել Անիի անկման իրական պատճառները։

Տասնամյակներ շարունակ տարածվել է մի կարծիք, թե Անիի թագավորությունը կործանվել է մեծ դավաճանության պատճառով, և այդ դավաճանը կաթողիկոս Պետրոս Գետադարձն էր։ Բայց արդյո՞ք դա պատմական փաստ է, թե՞ տարիների ընթացքում ձևավորված հարմար բացատրություն։

«Մանդելայի էֆեկտի» 4-րդ թողարկումը փորձում է բացել այս ամենացավոտ պատմական հանգույցներից մեկը և հասկանալ՝
ինչպես ընկավ Անին,
ինչն էր իրական պատճառը,
ինչն է փաստ, իսկ ինչը՝ միֆ,
և վերջապես՝ արդյո՞ք ճիշտ մարդկանց վրա ենք դրել մեղքը։

Եթե քեզ հետաքրքրում է հայոց պատմության ամենամեծ և ամենացավոտ հարցերից մեկը, դիտիր մինչև վերջ։

---------------------

For 1,000 years, Armenians have been asking the same question: who was responsible for the fall of Ani? Was Petros Getadardz a traitor, or does history tell us something else?

In 1045, the last Armenian kingdom in the Armenian Highlands — the Bagratid Kingdom of Ani — ceased to exist. A full millennium has passed since that day, yet the debate remains unresolved. Who was to blame, who was the patriot, and have we truly understood the real causes behind Ani’s fall?

For decades, a widespread belief has held that the Kingdom of Ani collapsed because of a great act of treason, and that the traitor was Catholicos Petros Getadardz. But is that a historical fact, or simply a convenient explanation shaped over the years?

Episode 4 of “The Mandela Effect” attempts to untangle one of the most painful knots in Armenian history and understand:
how Ani fell,
what the real cause was,
what is fact and what is myth,
and finally, whether we have placed the blame on the right people.

If you are interested in one of the greatest and most painful questions in Armenian history, watch until the end.