Zwijgen is een recht. Maar wat als stilte toch iets lijkt te zeggen? In deze aflevering van Radio Swammerdam gaan Eva van der Zee en co-host Tabe Bakker in gesprek met strafrechtjurist Tessa van der Rijst (VU Amsterdam) over het zwijgrecht en de spanning tussen juridische theorie en rechterlijke praktijk. Hoewel zwijgen geen bewijsmiddel is, kan het in de bewijswaardering en rechterlijke overtuiging wél een rol spelen, met name in zaken waarin verklaringen ontbreken. Wat betekent dat voor de rechtsstaat, en voor het uitgangspunt dat iedereen onschuldig is tot het tegendeel is bewezen? Tussendoor klinkt een column van Brechtje Hartong van Ark, die reflecteert op stilte en de betekenis van niet-spreken. Een aflevering over recht, intuïtie en de vraag wat zwijgen ons eigenlijk vertelt.

Zijn katten nu werkelijk zo onaangepast als we soms denken? Of zijn katten veel slimmer in communiceren met ons mensen dan we al die tijd dachten?

In deze uitzending gaat het over kattenmensen en mensenkatten. We denken soms weleens dat de kat een onverschillig dier is dat zich het liefst door niemand laat verstoren. In deze uitzending blijkt dat de wetenschap zich lange tijd in dit beestje heeft vergist. Onderzoek naar de relatie tussen katten en mensen laat zien dat er zelfs sprake is van een heuse kattencultuur, en misschien zelfs taal.

Sam Simons sprak met dier-mens-wetenschapper Maarten Reesink, verbonden aan de afdeling Media Studies van de Universiteit van Amsterdam en het Centrum voor DierMens Studies. Naar aanleiding van zijn boek Planeet Poes (Uitgeverij Noordboek).

In deze uitzending hoor je wat het kan opleveren als we dieren gaan onderzoeken als individuen, en we de biologische bril even afzetten.

Radio Swammerdam - 18 januari 2026

• Gast: Maarten Reesink
• Presentatie: Sam Simons
• Co-presentatie: Momo Schaap
• Techniek: Eva van der Zee

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek is iedere zondagochtend van 11:00 tot 12:00 te horen op Radio Salto. Daarna zijn we terug te beluisteren als podcast op Spotify, Apple Podcasts, Pocket Casts of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus en Eva van der Zee.

In de jaren '20 en '30 bloeit het Amsterdamse nachtleven op. Naar het theater, cabaret, een film of zelfs dansen op jazz: niemand hoeft zich 's avonds meer te vervelen. Wanneer de Tweede Wereldoorlog uitbreekt, houdt iedereen z'n adem in, maar niet voor lang.

Momo Schaap spreekt met historica Merel Meijer, die in haar promotieonderzoek de uitgaanscultuur in Amsterdam onder de Duitse bezetting beschouwt. In deze uitzending vertelt ze over de opgelegde controle en uitsluiting van bovenaf, maar ook over wat er tussen de regels door nog steeds mogelijk bleef en hoe het kon dat bioscoopbezoek recordhoogtes bereikten die nooit meer zijn geëvenaard.

Radio Swammerdam - 11 januari 2026

•⁠ ⁠Gast: Merel Meijer

•⁠ ⁠Presentatie: Momo Schaap

•⁠ ⁠Co-presentatie: Sam Simons

•⁠ ⁠Techniek: Tabe Bakker

•⁠ ⁠Column: Hannah Jansen

----------

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek kun je elke zondag tussen 11:00 en 12:00 uur luisteren via RadioSalto. Of je luistert terug als podcast opSpotify, iTunes of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus en Eva van der Zee.

Hoe leef je samen in een stad waar niemand meer de meerderheid vormt? Die vraag staat centraal in het boek Samenleving van minderheden van Frans Lelie en Maurice Crul. Op basis van jarenlang onderzoek laten zij zien dat onze steden superdivers zijn geworden: mensen zonder migratieachtergrond zijn niet langer de vanzelfsprekende norm, en de groep van minderheden is samen juist de meerderheid.

In deze aflevering spreekt Max Waterreus met Frans Lelie over wat die verschuiving betekent voor hoe we naar integratie, samenleven en gelijkwaardigheid kijken. Waarom schiet het klassieke integratiedenken tekort? En welke nieuwe manieren van denken hebben we nodig om samen stad te zijn?

Radio Swammerdam - 28 december 2025

• Gast: Frans Lelie
• Presentatie: Max Waterreus
• Co-presentatie: Tabe Bakker----------

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek kun je elke zondag tussen 11:00 en 12:00 uur luisteren via RadioSalto. Of je luistert terug als podcast op Spotify, iTunes of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus en Eva van der Zee.