Bazı kelimeler, neden doğru “hissediyor”?

Bu bölümde, Bouba - Kiki etkisi üzerinden dilin ne kadar bedensel, ne kadar biyolojik ve ne kadar sezgisel olabileceğini konuşuyoruz.

Yuvarlak bir şekle neden Bouba demek geliyor içimizden de,

sivri bir şekle neden Kiki?

1929’da Wolfgang Köhler’in yaptığı basit ama rahatsız edici bir deneyden,

2001’de Vilayanur Ramachandran’ın nörobilimsel yorumlarına uzanan bu kısa yolculukta;

• Dil gerçekten tamamen keyfî mi?

• Seslerle şekiller arasında doğal bir bağ olabilir mi?

• Beyin, konuşurken sadece duyar mı, yoksa hareketi de “okur” mu?

gibi soruların peşine düşüyoruz.

Bu bölüm, cevap vermekten çok çatlaklar açmayı amaçlıyor.

Çünkü bazen bir kelimenin anlamı,

sözlükte değil,

bedende saklıdır.

🎧 Etymolore: Dil ve Ötesi

Samim ile, dilin görünen yüzünün altına kısa ama derin bir bakış.

İnsanlık, binlerce yıldır dili bir medeniyet kalesi olarak inşa etti. Ancak bu kalenin mahzenlerinde, kontrol edemediğimiz, her fırsatta dışarı sızan ilkel bir sızıntı var: Küfür. Çoğu zaman bir "edepsizlik" olarak yaftalanıp geçiştirilen bu fenomen, aslında biyolojik evrimimizle toplumsal maskelerimiz arasındaki o gerilimli sınır hattında duruyor.

Etymolore'un bu bölümünde, kelimelerin sözlük anlamlarını bir kenara bırakıp, onların yarattığı şok dalgalarının izini sürüyoruz. Küfür neden rasyonel zihnimizin (Korteks) değil de, hayatta kalma güdülerimizin (Limbik Sistem) bir ürünüdür? Neden bir yere çarptığımızda beynimiz bize bir şiir değil de bir "patlama" vaat eder?

Antik Yunan’da bir "nefes arası" olarak doğan nokta (.), dijital çağda nasıl bir mesafe sinyaline dönüştü? Bir imla kuralının sosyal bir tehdide evrilme sürecini dilbilimsel ve evrimsel perspektiften inceliyoruz.

Bu bölümde:

• Noktanın Evrimi: Aristophanes’ten WhatsApp’a bir işaretin yolculuğu.

• Dijital Pragmatik: Neden "Tamam." cevabı bizi tedirgin eder?

• Görsel Sessizlik: Yazıda sosyal mesafe ve "yüz" koruma.

İmleçlerin ve piksellerin ardındaki gizli dili keşfedin.

Keyifli dinlemeler.