ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଶିଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଗଠନ ଏବଂ ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ବିକାଶ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏକ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ଗାଇଡ୍ । ଏଥିରେ ବିନୟ ବା ନମ୍ରତା, ସତ୍ୟବାଦିତା, ପରୋପକାର ଏବଂ କୃତଜ୍ଞତା ଭଳି ଚାରୋଟି ମୁଖ୍ୟ ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରାଯାଇଛି । ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରଣବାନନ୍ଦ ପ୍ରକୃତିର ବିଭିନ୍ନ ଉଦାହରଣ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରର ପବିତ୍ର କାହାଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସଂସ୍କାରୀ ଜୀବନ ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛନ୍ତି । ଏଥିରେ ଥିବା ବ୍ୟବହାରିକ ପରାମର୍ଶଗୁଡ଼ିକ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କରି ଆନ୍ତରିକ ଶକ୍ତି ଓ ମନର ପବିତ୍ରତା ହାସଲ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ । ଏହି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ପିଲାମାନଙ୍କୁ କେବଳ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜଣେ ମାନବବାଦୀ ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ଗଢ଼ିତୋଳିବା । ଏହିପରି ଭାବେ, ପୁସ୍ତକଟି ପ୍ରାଚୀନ ଜ୍ଞାନକୁ ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀ ସହ ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରୟାସ କରିଛି ।

ଶ୍ରୀଶ୍ରୀଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ମଠରେ ପବିତ୍ର ଗୀତା ଜୟନ୍ତୀ ମହୋତ୍ସବ ଅନୁଷ୍ଠିତ1 :

ହାତୀଶାଳସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀଶ୍ରୀଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ମଠରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ପବିତ୍ର ଗୀତା ଜୟନ୍ତୀ ଉତ୍ସବ ସମ୍ପର୍କରେ ଏହି ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତାକୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁଖନିସୃତ ଏକ ଅନନ୍ତ ଜ୍ଞାନର ସାଗର ଏବଂ ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବେ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ମନୁଷ୍ୟର ମୋହ ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦୂର କରି ନିଷ୍କାମ କର୍ମ ତଥା ଭକ୍ତି ମାର୍ଗରେ ପରିଚାଳିତ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରର ଶିକ୍ଷା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ପାବନ ଅବସରରେ ମଠ ପରିସରରେ ସାମୂହିକ ଗୀତା ପାରାୟଣ ସହ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଓ ସାଧୁସନ୍ଥମାନେ ମିଳିତ ହୋଇ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସମର୍ପଣ ଭାବ ପ୍ରକଟ କରିଥିଲେ। ଜୀବନର ଜଟିଳ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଗୀତା ପଠନ ଓ ଚିନ୍ତନ କରିବାକୁ ଏହି ସୂତ୍ରରେ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଇଛି। ଶେଷରେ, ସମସ୍ତ ଭକ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣରେ ନିଜକୁ ସମର୍ପିତ କରି ଜୀବନର ସାର୍ଥକତା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିବା ଏଥିରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।

ମାନସିକ ପ୍ରବୀଣତା ଓ ଶିଖିବାର କଳା

ଏହି ପୁସ୍ତକାଂଶଟି ମାନସିକ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଶିଖିବାର କଳା କିପରି ହାସଲ କରାଯାଇପାରିବ, ସେ ବିଷୟରେ ଆଲୋକପାତ କରେ। ଲେଖକଙ୍କ ମତରେ, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟକୁ କେବଳ ବାରମ୍ବାର କରିବା ଅପେକ୍ଷା ସେଥିରେ ଥିବା ନିୟମାବଳୀର ବିଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ମାନସିକ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ସଫଳତା ମିଳିଥାଏ। ଶିଖିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ ଅଭ୍ୟାସ ମଝିରେ ଉଚିତ ବିଶ୍ରାମ ଏବଂ ନିରନ୍ତର ଚିନ୍ତନକୁ ଏଠାରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ନିଜର ଅଦରକାରୀ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ କ୍ରିୟାକୁ ବର୍ଜନ କରି ଶକ୍ତିର ସଦୁପଯୋଗ କରିବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ପ୍ରବୀଣତା। ଶେଷରେ, ସରଳ କୌଶଳ ଅବଲମ୍ବନ କରି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଏହା ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ କମ୍ ପରିଶ୍ରମରେ କିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିପୁଣତା ଅର୍ଜନ କରାଯାଇପାରିବ, ତାହାର ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ ମାର୍ଗ ଦର୍ଶାଇଥାନ୍ତି।

ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରାଣାୟାମ: ଜୀବନଚର୍ଯ୍ୟା ବିଜ୍ଞାନ1

ପ୍ରଦତ୍ତ ବିଷୟବସ୍ତୁଟି ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା ଏବଂ ପ୍ରାଣାୟାମର ବୈଜ୍ଞାନିକ ତଥା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଦିନ ଓ ରାତିର ସନ୍ଧିକ୍ଷଣରେ ମନ ଓ ପ୍ରାଣର ମିଳନ ହେଉଥିବାରୁ ଏହି ସମୟରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆରାଧନା କରିବା ଶରୀର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ ବୋଲି ଏଥିରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ସଂକଳ୍ପର ଶକ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସଫଳ କରୁଥିବାବେଳେ, ପ୍ରାଣାୟାମ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ମନ ଶାନ୍ତ ରହେ ଏବଂ ଫୁସଫୁସର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ମନୁଷ୍ୟର ଆୟୁ ଶ୍ୱାସର ସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବାରୁ, କୁମ୍ଭକ ପ୍ରାଣାୟାମ ମାଧ୍ୟମରେ ଶ୍ୱାସର ଗତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଦୀର୍ଘାୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇହୁଏ। ଶେଷରେ, ଯୋଗାଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣକୁ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ଦେଇ ନିର୍ଗତ କରି ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିବାର ଗୂଢ଼ ରହସ୍ୟ ଏହି ପାଠ୍ୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି। ଏହିପରି ଭାବେ, ଏହି ଲେଖାଟି ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀ ପାଇଁ ବୈଦିକ ପରମ୍ପରାର ଉପଯୋଗିତାକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ।

ଏହି ପାଠ୍ୟଟି ସ୍କନ୍ଧ ପୁରାଣର ଏକ ପବିତ୍ର ଅଂଶ, ଯେଉଁଥିରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର ମହିମା ଗାନ କରିଛନ୍ତି। ଏଥିରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାର ବିନାଶ କରୁଥିବା ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ କରୁଣାର ଅସୀମ ସାଗର ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ସଂସାରର ଦୁଃଖ କଷ୍ଟରେ ନିମଗ୍ନ ଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏହି ସ୍ତୁତି ମାଧ୍ୟମରେ କୃପା ଭିକ୍ଷା କରାଯାଇଛି। ଭକ୍ତର ପାପ ବିନାଶ କରିବା ସହ ଭଗବାନ ଯେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ କାରଣ, ତାହା ଏଠାରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ଶେଷରେ, ବିଶ୍ୱବାସୀଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଦୟାମୟ ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଏହି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭକ୍ତିର ଅର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି।

ଏହି ଆଧ୍ୟାୟଟି (ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତାର ପଞ୍ଚଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ) 'ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଯୋଗ' ଉପରେ ଏକ ଗଭୀର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆଲୋକପାତ। ଏଥିରେ ସଂସାରକୁ ଏକ ଓଲଟା ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷ ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇ ବିଷୟାସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ବୈରାଗ୍ୟରୂପକ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଲେଖକ ଏଠାରେ କ୍ଷର (ନଶ୍ୱର), ଅକ୍ଷର (ଅବିନାଶୀ) ଏବଂ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ଅତି ସରଳ ଭାବେ ବୁଝାଇଛନ୍ତି। ଭଗବାନ କିପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଜଠରାଗ୍ନି ଓ ଚୈତନ୍ୟ ରୂପେ ବିଦ୍ୟମାନ, ତାହା ଏହି ଆଲୋଚନାର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ। ଶେଷରେ, ଏହି ଗୁହ୍ୟତମ ଜ୍ଞାନକୁ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନ କୃତାର୍ଥ ହୁଏ ବୋଲି ଏହି ଉତ୍ସରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ଏହା ବେଦାନ୍ତ ଦର୍ଶନର ସାରନିର୍ଯାସ ଭାବେ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମର ଏକ ସୁନ୍ଦର ସମନ୍ୱୟ ପ୍ରଦାନ କରେ।

ମାସିକ ଓମ୍‌କାର ପତ୍ରିକା, ଜାନୁୟାରୀ ୨୦୨୬ ସଂଖ୍ୟାର ବୈଦିକ ପ୍ରାର୍ଥନା (Vol 22, issue 10)ବିଚାର ସର୍ବଦା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର ହେଉବୈଶ୍ୱଦେବୀଂ ବର୍ଚସ ଆରଭଧ୍ୱଂ ଶୁଦ୍ଧା ଭବନ୍ତଃ ଶୁଚୟଃ ପାବକାଃ ।ଅତିକ୍ରାମନ୍ତୋ ଦୁରିତା ପଦାନି ଶତଂ ହିମାଃ ସର୍ବବୀରା ମଦେମ୍ ।।(ଅଥର୍ବ ବେଦ-12-2-28)ଭାବାର୍ଥ : ଆମର ବିଚାର ସର୍ବଦା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର ହେଉ । ଆମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କୁ-ମାର୍ଗରୁ ବଞ୍ଚାଇ ସତ୍ମାର୍ଗରେ ନେଇ ଚାଲିବା, ଯେପରି ସମସ୍ତେ ମିଳିମିଶି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ।

ମାନବ ଜୀବନ ଏକ ଅନନ୍ତ ଯାତ୍ରା । କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ, ଆମେ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛୁ ଏବଂ କେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛୁ? ସନାତନ ଦର୍ଶନ ଅନୁଯାୟୀ, ଜୀବାତ୍ମା ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଏକ ଅଂଶ, ଯିଏ ଏହି ଭୌତିକ ସଂସାରରେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ପ୍ରବାସ କରୁଛି । ଯେପରି ଜଣେ ପଥିକ ବିଦେଶରେ ଭ୍ରମଣ କଲାବେଳେ ନିଜ ଘରକୁ ମନେ ପକାଏ, ସେହିପରି ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ନିଜର ଶାଶ୍ୱତ ଧାମ ବା ‘ନିଜ ନିକେତନ’କୁ ଫେରିଯିବାକୁ ବ୍ୟାକୁଳ ହୁଏ । ଏହି ଭାବଧାରାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମାର୍ମିକ ଓ ଦାର୍ଶନିକ ଢଙ୍ଗରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ଏକ କାଳଜୟୀ ବଙ୍ଗଳା ଭକ୍ତି ସଙ୍ଗୀତରେ – “ମନ ଚଲ ନିଜ ନିକେତନେ” ।